bekijkhetmaar.punt.nl
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste reacties
    John Demjanjuk/Ivan Nikolajevitsj Demjanjoek
    Van gevangene tot wrede bewaker
    Op 3 april 1920 werd Ivan Nikolajevitsj Demjanjoek (nu beter bekend onder de naam John Demjanjuk) geboren Dubovi Makharintsi, de Oekraïene. In 1940 gaf hij gehoor aan de oproep tot militaire dienst door de Sovjet utoriteiten. Tijdens het Duits Roemeense Unternehmen Trappenjagd (de slag van het Schiereiland Kerch, dat tussen 8 mei 1942 en 18 mei 1942 geleverd werd, werd Demjanjoek als krijgsgevangenen naar Rivne gebracht. Hier werd hij door de SS gerekruteerd om dienst te nemen in één van de vernietigingskampen. Opvallend was dat juist Demjanjuk werd gerekruteerd, daar de SS-officieren geen Oekraïens spraken en Demjanjuk sprak toen geen woord Duits. Er word vanuit gegaan dat hij 'met kom en schouders' uitblinkte in wreedheden naar zijn landgenoten die zijn medegevangenen waren.
    Na zijn rekrutering werd Demjanjoek als Hilfswillige (Hiwi) naar het opleidingskamp Trawniki gestuurd. Als Hiwi was Demjanjuk geen lid van de SS maar werkte als vrijwilliger voor de SS. Demjanjuk werd in eerste instantie door de nazi's gezien als een ondergeschikte collaborateur. Zijn administratieve nummer was 1393.
    In Trawniki kreeg Demjanjoek de 'praktijkopleiding' tot KAPO (Kamp Polizei) in het naastgelegen gevangenenkamp voor Joden. Hier demonstreerde Demjanjoek hoe wreed hij was tegen over de Joden. Hij kreeg als 'beloning voor zijn diensten' een voorkeurs positie. Zo deelde hij mee uit de voorraad van Trawniki, dit kamp was ook een bewaarplaats voor voedsel en bagage van Joodse goederen die door de nazi's gestolen waren nadat de Joden op transport gesteld waren.
    Trawniki was ook een reservoir van mankracht om allerlei vuile klussen op te knappen. Zo is er een verhaal bekend van een massa-executie van Joden in het dorpje Lomazy, waarbij 1.700 Joden eerst werden samengedreven door de reguliere politie. Daarna werd er gewacht op de komst van 50 mannen uit Trawniki, die stomdronken met een wodkafles in de ene hand en een vuurwapen in de andere de Joden uitmoordden.
    In januari 1943 werd Demjanjoek in het concentratiekamp Majdanek-Treblinka gedetacheerd. Wat zijn werkzaamheden hier precies waren is niet duidelijk, hij werd in 988 werd, in Israël, ter dood veroordeeld voor zijn aandeel in KZ Treblinka. Tijdens het proces werd hij door verschillende overlevenden van Treblinka herkend als Iwan de Verschrikkelijke. In 1991 doken opeens KGB-archieven op, waaruit bleek dat Iwan de Verschrikkelijke ook de bijnaam zou zijn van een zekere Iwan Martsjenko, deze naam komt echter wel voor in de archieven van het voormalige USSR maar die Iwan Martsjenko is nooit gevonden. Vraag is dan ook of Iwan Martsjenko ooit geleeft heeft. Toch leidde de Russische verklaring tot vrijspraak van oorlogsmisdade, op 29 juli 1993.
    Op 26 maart 1943 wordt Demjanjoek over geplaatst naar KZ Sobibor. Hier hielp hij met het ‘verwerken’ van een groot transport Joden uit Nederland, dat daar op 3 april aankwam. Van dit transport overleefde vrijwel niemand. Hij en zijn 'kameraden uit Trawniki' hielpen bij het uitladen, dwongen de slachtoffers zich te ontkleden om hen daarna met zwepen en bajonetten de gaskamers in dreven. Ze hadden daarmee een actieve rol in het vernietigingsproces.
    De reputatie van de Trawniki-mannen in Sobibor was slecht. "Naast hardheid werd hen ook, zo zover nodig, geweten- en genadeloosheid bijgebracht. Vaak overtroffen ze hun Duitse leermeesters in wreedheid," schrijft historicus Jules Schelvis.
    In oktober 1943 verruilde Demjanjoek Sobibor voor concentratiekamp Flossenbürg. Hier werd hij begin 1944 gepromoveerd tot actief lid van de Waffen-SS, bij de divisie ‘Totenkopf Flossenbürg’. Hier had hij een active rol in de vernietiging van de duizende Joden uit concentratiekampen uit Polen afkomstig waren, naar mate Russen optrokken richting Berlijn werden de kampen in Polen ontruimd en de gevangenen in Duitse kampen ondergebracht om daar vermoord te worden.
    Door de chaos die in de Duitse kampen ontstaan was, zag Demjanjoek kans eind december 1944 Flossenbürg te verlaten en zich aan te sluiten bij een divisie van Oekraïners aan te sluiten om tegen de geallieerden te vechten. Daarbij werd hij krijgsgevangen gemaakt door de Amerikanen. Hij werd echter snel vrijgelaten. In 1951 deed hij zich voor als voormalig dwangarbeider en slachtoffer van het Derde Rijk en kreeg hij een visum voor de Verenigde Staten, waar hij op 9 februari 1952 als immigrant in New York aankwam en zijn naam veranderde in John Demjanjuk.
    Al snel wist hij een baantje als automonteur in Cleveland (Ohio) te verwerven. Halverwege de jaren 70 van de 20e eeuw werd Demjanjuk ervan beschuldigd de beruchte "beul van Treblinka" te zijn die "Iwan de Verschrikkelijke" werd genoemd. De Amerikaanse justitie spande een procedure aan om hem zijn staatsburgerschap te ontnemen, wat in 1987 ook gebeurde.
    In 1987 werd hij uitgeleverd aan Israël. Tijdens een proces werd hij door tientallen overlevenden van Treblinka herkend. In 1988 werd hij ter dood veroordeeld. Drie jaar later doken er opeens getuigen verklaringen in KGB-archieven op. Volgens de getuigen zou een zekere Iwan Martsjenko in Sobibor (ook) de bijnaam Iwan de Verschrikkelijke gedragen hebben. Opvallend is dat de KGB nooit kans heeft gezien iemand aan te wijzen die dan die beruchtte Martsjenko moet zijn. Hoewel er ruim dertig personen waren geweest die Demjanjuk aan hadden gewezen als Iwan de Verschrikkelijke en 'slechts' 21 peronenen de naam Martsjenko aan Iwan de verschrikkelijke wisten te koppelen werd Demjanjuk op 29 juli 1993 door het Israëlische Hooggerechtshof vrijgesproken van oorlogsmisdaden in Treblinka.
    In 1998 kreeg Demjanjuk zijn Amerikaans staatsburgerschap terug. Daarop begon de Amerikaanse justitie een nieuwe procedure om hem het land uit te kunnen zetten. Op 30 april 2004 concludeerde een federaal hof van beroep in Ohio dat Demjanjuk wél als kampbewaarder heeft gewerkt. Omdat hij dit heeft verzwegen bij zijn immigratie in 1952, heeft hij zijn staatsburgerschap op onrechtmatige wijze verkregen. Hij zou alsnog worden uitgezet. Deze beslissing heeft hij aangevochten bij het Amerikaanse Hooggerechtshof.
    Op 28 december 2005 besliste een Amerikaanse immigratierechter in Cleveland dat Demjanjuk uit de VS gezet moest worden en moest worden teruggestuurd naar zijn geboorteland Oekraïne. Op 21 december 2006 heeft een Amerikaans hof van beroep voor immigratiezaken deze uitspraak in hoger beroep bekrachtigd. Demjanjuk zegt bang te zijn bij terugkeer naar zijn geboorteland gemarteld te worden.
    Op 19 mei 2008 verloor Demjanjuk zijn laatste beroep tegen uitzetting uit de VS. Hij zou worden uitgeleverd aan Duitsland, maar door een Amerikaanse rechter (Wayne Iskra) werd zijn uitzetting op 3 april 2009 opgeschort. Op 14 april 2009 zou Demjanjuk op het vliegtuig naar Duitsland worden gezet, om terecht te staan in München. Aan Demjanjuks uitlevering werd echter op de valreep een halt toegeroepen door een Amerikaans hof van beroep. De advokaat van Demjanjuk beweerde dat het inhumaan zou zijn zijn cliënt uit te wijzen omdat deze volledig aan het bed gekluisterd zou zijn en niet zelfstandig kon reizen. Dit kwam op losse schroeven te saat nadat Demjanjuk gefotografeerd teon hij naar zijn auto liep, instapte en alleen weg reed.
    Op 1 mei 2009 bepaalde een federale rechter in de Verenigde Staten (in een beroepsprocedure) dat de inmiddels 89-jarige Demjanjuk wel degelijk kon worden uitgezet naar Duitsland. Het beroep dat Demjanjuk tegen deze uitspraak aantekende bij Amerikaanse Hooggerechtshof, werd op 7 mei 2009 afgewezen. Rechter John Paul Stevens gaf voor zijn oordeel geen argumenten, maar gaf te kennen dat het Hooggerechtshof zich verder niet met de zaak zou bemoeien. Op 11 mei 2009 's avonds werd Demjanjuk alsnog naar het vliegveld van Cleveland gebracht, vanwaar hij naar München werd gevlogen, waar hij de volgende dag in de staatsgevangenis werd opgesloten. Hiermee was zijn uitlevering aan Duitsland alsnog een feit.
    In Duitsland is Demjanjuk eerst door de artsen van de gevangenis Stadelheim onderzocht. Hij is gezond genoeg verklaard om in hechtenis genomen en berecht te worden. Hem wacht nu een proces dat mede gebaseerd is op nieuw bewijsmateriaal, waaronder een identiteitskaart waarop hij omschreven wordt als kampbewaarder in Sobibór.
    Het proces nam op 30 november 2009 een aanvang. Demjanjuk was hiertegen in beroep gegaan, maar het Duitse federale constitutionele hof te Karlsruhe heeft dit beroep op 21 oktober 2009 onontvankelijk verklaard. Op 1 december hebben Demjanjuks advocaten gevraagd de zaak te seponeren vanwege het ne bis in idem-beginsel. Dit verzoek werd op 21 december verworpen. Op diezelfde dag werd het proces, dat al sinds 2 december wegens ziekte van Demjanjuk stil lag, hervat.
    Op 14 april 2010 werd bekend, dat een onafhankelijk deskundige voor de rechtbank te München had verklaard, dat de SS-identiteitskaart van John Demjanjuk echt was, wat het enige directe bewijs tegen Demjanjuk betekent.
    Op 14 januari 2011 werd bekend dat een Spaanse rechter wil dat Demjanjuk aan Spanje uitgeleverd wordt in verband met misdrijven die hij zou hebben begaan als kampbewaker in het voormalige concentratiekamp Flossenbürg, waar 60 van de 155 Spaanse gevangenen zijn overleden.

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Je Punt profiel
    Hou mij op de hoogte
    Ik wil op de hoogte gehouden worden
    Dit is een verplicht veld
    Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl